أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
163
آثار الباقيه ( فارسى )
آن تفاوت دارد . اما حمزه اصفهانى از موسى بن عيسى كسروى حكايت مىكند كه چون همينطور كه ما نظر كرديم او نيز نظر نمود و به تخليطى كه گفته شد متنبه گشت رأى او بر اين شد كه ميان اسكندر و سلطنت يزدگرد نهصد و چهل و دو سال بود كه اگر دويست و شصت و شش سال مدت حكومت اشگانيان را از آن كم كنيم دورى سلطنت ساسانيان از آغاز اردشير تا ملك يزدگرد ششصد و هفتاد و شش سال مىشود و در ميان گفتههاى ايشان چنين چيزى يافت نمىشود و كسروى گفت ما نظر نموديم و به نامهاى پادشاهان توجه كرديم و ديديم كه نامهاى چندين پادشاه را فراموش نمودهاند و ناقلان ذكر نكردهاند و براى تشابهى كه داشته در دنبال يكديگر قرار دادند و موسى بن عيسى كسروى ، هم بر عدد ملوك و هم بر مدت پادشاهى ايشان زياد نمود چنان كه در آينده چون نوبت فرا رسد گفته او را نيز نقل خواهيم كرد . قسم سوم از تاريخ ايرانى مربوط به دورهء ساسانيان و بيان اختلاف اقوال اهل تاريخ اكنون قسم سوم از تاريخ ايران را ذكر كنيم كه مبداء آن از قيام اردشير بن بابك است كه از نسل بهمن بن اسفنديار بود زيرا او پسر بابك شاه بن ساسان بن بابك بن ساسان بن بهافريد بن مهرمش بن ساسان بزرگ پسر بهمن بن اسفنديار است . اين قسم از تاريخ هم از آنچه به قسم اول عارض شده سالم نيست ولى يگانه فرق اين است كه اين عيب در قسم سوم كمتر است و من جدول اول آن را كه نظير هريك از جدولهايى است كه در دو قسم ذكر شد آغاز مىكنم و پس از آن جدول دوم و سوم را قرار مىدهم و اگر زمانها را از جداول هر سه قسم جمع كنيم تاريخ ارتباطى بهم پيدا مىكند و جدول اول اين است .